Onnodig alarm over de tijgermug?

De zomer is allang voorbij, de kou heeft ook hier alle muggen al lang naar hun eigen hiernamaals verdreven, maar ik krijg ineens op dit blog veel zoekopdrachten binnen met het woord ‘tijgermug’. Wat blijkt, een Nederlandse insectendeskundige, Bart Knols, heeft zojuist het boek Mug geschreven, met daarin ook drie alarmerende hoofdstukken over de opkomst van de tijgermug. Ik heb er al eerder dit jaar en ook nog aan het einde van de zomer over geschreven, maar wil deze kans toch niet voorbij laten gaan. Want zo’n deskundige roept even makkelijk dat deze ‘gevaarlijke mug’ uit Azië 20 ‘gevreesde virussen’, waaronder de knokkelkoorts, kan overbrengen.

Nou heeft zo’n bioloog ongetwijfeld veel meer tijgermuggenkennis dan ik, maar ik schrijf uit ervaring en cijfers in Spanje. Deze zomer was de tijgermuggenplaag aan de Middellandse Zee-kust erger dan ooit, miljoenen mensen zijn tientallen malen gestoken, waaronder ikzelf, mijn kinderen en zelfs de katten in de tuin. Iederene die ik spreek in Sitges, van bouwvakkers tot obers, is herhaaldelijk aangevallen, want die beestjes zijn behoorlijk agressief. Even pijnlijk, maar het jeukt bij de meesten lang niet zo erg als een gewone muggenprik. Én niemand in Spanje is er dodelijk ziek van geworden.

Knokkelkoorts overbrengen? Dat zou slechts kunnen bij de eerste muggen die via een transport (een boot, meestal) naar Europa zijn vervoerd én tegelijk het dengue-virus al bij zich dragen. Maar al die miljoenen tijgermuggen die er nu al zijn in Spanje (en Italië) zijn hier ‘geboren’ en kunnen dus nooit drager van dat virus zijn, want het komt hier niet voor, of ze moeten bij toeval (heel erg veel toeval) een besmette Afrika- of Aziëreizger die in zijn tuin in Barcelona zit prikken en zo via het bloed het virus in zich opnemen. Een tijgermug heeft bovendien maar een vliegradius van maximaal 400 meter, dus zelf even mét een virus onder de leden van de tropen naar Nederland vliegen is er voor die beestjes ook niet bij.

De beestjes zijn vervelend. Maar gevaarlijk? Onnodig alarmerende verhalen in Mug, lijkt  mij, maar wel mooi om een boek aan de man te brengen.

UPDATE: Auteur Bart zelf heeft een uitgebreide reactie bij de commentaren gezet. Bij deze.

Praten met een (oud-)terrorist

Vreemde gewaarwording enkele jaren geleden in het Baskenland, toen de ETA net een wapenstilstand had afgekondigd die definitief leek maar het helaas niet was. Na het wekelijkse protest van familieleden van gevangen ETA-terroristen in Rentería werd me gevraagd of ik met een oud-gevangene wilde praten. Op straat, om de hoek van het gemeentehuis, werd ik voorgesteld aan Jon. Een half uur spraken we over de ETA, over de gevangenschap ook: tot voor kort werden alle ETA-gevangenen zo ver mogelijk bij het Baskenland vandaan in gevangenissen gezet, om hen en de familie, die hen zo nauwelijks kon bezoeken, een beetje extra te straffen. Jon zat 19 jaar op de Canarische Eilanden vast. “De gevangenen zijn altijd een politiek instrument geweest”, zei hij.

Terug op de krant keek ik even wat Jon als jonge twintiger had uitgevreten, ik kwam er niet op dat op dat moment te vragen. Vier moorden begin jaren tachtig, enkele ontvoeringen en wat mislukte aanslagen… Hij was, na 19 jaar cel, nog altijd strijdlustig, maar ook gematigder. De ETA moest maar eens aan het definitief neerleggen van de wapens denken, zei hij, maar de politiek moest ook met gebaren komen.

Het zijn die historische ETA-gevangenen die nu steeds meer vinden dat de gewapende strijd zinloos is. Terwijl buiten de ‘jongen honden’ van de terreurbeweging niet te stoppen zijn – al is het alweer een tijd rustig, na de zoveelste arrestaties binnen de top, waar de leiders steeds tijdelijker zijn -, zitten achter tralies de veteranen op een nieuwe toekomst te broeden. Nu is het één van de meest gevreesde ooit, Urrosolo, met tientallen doden op zijn naam, die de politieke tak van Batasuna aanspoort eens met een goede, vreedzame oplossing te lomen. Urrusolo is om die denkwijze trouwens al 10 jaar terug uit de ETA gezet.

Benieuwd trouwens hoe het, nu die wapenstilstand niet werd aangehouden, het die Jon vergaat…

Vrolijk eten bij de Roca-broers

Hun oma overleed enkele jaren geleden zonder te weten wat nou precies de techno-emotionele keuken inhoudt. Het is de naam die pioniers als Ferran Adrià het liefst gebruiken voor hun kookkunst, in plaats van de té chemische term ‘moleculaire keuken’. De drie Roca-broers uit Girona (op de vrolijke foto vieren zij de derde ster) zijn werkelijke kunstenaars op dit gebied en alle cuisiniers en critici riepen al jaren dat het een groot onrecht was dat zij nog altijd op twee Michelin-sterren stonden; gisteren zijn ze eindelijk beloond, mede omdat ze dit jaar naar een ruimer, moderner restaurant zijn verhuisd. (Voor de goede orde: ik heb er nooi gegeten, heb alles van lezen en horen zeggen.)

Maar het was ook juist de charme van de eerdere behuizing van El Celler de Can Roca die het een bijzondere plaats maakte, door de eenvoud ook. Het was de plaats waar die oma, samen met haar dochter (de moeder van Joan – de chef -, Josep – de gastheer en sommelier – en Jordi – de dessertmaker) ooit een pand kocht om een bescheiden restaurantje te beginnen. De drie jongens groeiden op tussen de pannen en behoren sinds gisteren officieel bij de top van de Spaanse keuken, die inmiddels zeven drie-sterrenrestaurants herbergt. Opvallend: vier ervan liggen nu in Catalonië (El Bulli in Roses, El Celler de Can Roca in Girona, Sant Pau in Sant Pol de Mar en Can Fabes in Sant Celoni) en de drie anderen in het Baskenland (Arzak en Akelarre in San Sebastián en Martín Berasategui in Lasarte), maar niet één in en rond Madrid, en trouwens ook niet één in Barcelona.

Eén van de opvallendste nieuwelingen met één ster: Asador Etxebarri in Axpe, bij Bilbao. Waarom? Omdat baas Victor Arguinzoniz alles op de grill doet: verse ingrediënten op verschillende soorten hout- en kolenvuur. Ik heb hem eens een demonstratie zien geven op een culinair congres en het stemt me tot vrolijkheid dat je met ook dat soort pure kookkunst een Michelin-ster kunt veroveren.

Stierenvechten op het grote doek

Corridas de toros. De halve wereld is er tegen, maar het blijft leuk en spannend genoeg om er naar te kijken, foto’s van te maken en ook in een film te gebruiken, blijkt. Regisseur James Mangold is in Cádiz neergestreken voor de opname’s van zijn Knight and day met Tom Cruise en Cameron Díaz. En die moeten de stierenrennen in Pamplona gaan naspelen, althans een moderne versie ervan. In de film van Mangold (geen slechte regisseur, trouwens, met titels als Girl interrupted, Cop Land, Walk the line en 3:10 to Yuma) zijn het motoren en auto’s die voor de stieren uit vluchten. De opnames liggen nu stil, gedwongen door de gemeente, sinds gisteren de zeven stieren zelf het hek openmaakten en op eigen houtje Cádiz onveilig gingen maken. Twee vrouwen raakten licht gewond, tot de stieren op het strand bij elkaar gehouden konden worden door twee heldhaftige agenten in een Renaultje.

Deed me weer even denken aan die andere stierenvechtfilm die al tweeëneenhalf jaar tevergeefs op zijn première wacht. Nederlander Menno Meyjes, vooral bekend als scriptwriter  van The Color Purple en Indiana Jones and the Last Crusade draaide in 2006 in Spanje Manolete, over de mythische stierenvechter met dezelfde naam, in 1947 op 30-jarige leefijd dodelijk gegrepen door een stier in de arena van Linares. Mysterieuze problemen en onenigheid met de Spaanse producent zijn er de oorzaak van dat de film, met Penélope Cruz en de opvallend sterk op Manolete gelijkende Adrian Brody – die tijdens die opnames zijn nog altijd beroemde Spaanse liefje Elsa Pataky leerde kennen – nog nooit te zien is geweest. Althans, deze maand schijnt hij vertoond te zijn op een filmmarkt in Los Angeles, maar een datum voor de première (aanvankelijk was dat in het voorjaar van 2007) is er nog altijd niet…

 

Het fenomeen ‘urbanizaciones’

Het is zo’n typisch Spaans verschijnsel dat ik er niet eens een goed Nederlands woord voor kan vinden. De urbanización. De letterlijke vertaling, urbanisatie, is te lelijk voor woorden, maar beschrijft wél wat het precies inhoudt (en zal ik de komende regels nog wel eens gebruiken). In de jaren zeventig, toen Spanje zich van het juk van Franco ontdeed en zich meer durfde en kon verloorloven, werd het mode een tweede huis te hebben, ook al omdat het eerste allang was afbetaald (zo’n 80% van de Spanjaarden heeft een koopwoning). Eigenaren van stukken land of halve bergen in de buurt van dorpen of steden deelden die grond in parcelen op, lieten er wat bomen kappen en verkochten de parcelen aan mensen die er hun tweede huis wilden laten bouwen.

Alleen al in Catalonië bestaan zo’n 2.300 van dat soort ‘buitenwijken’, waarvan er 1.500 in slechte staat verkeren. Want niks gebeurde officieel, met papieren of toestemming, toen ze werden gebouwd: er werden geen wegen aangelegd, noch licht, noch water, noch electra, noch vuilniswagen. Iedereen was zelfvoorzienend en het was ook wel idyllisch. Bovendien, de mensen kwamen er slechts de weekeinden, en dan heb je ook niet zoveel nodig.

Maar steeds meer zijn die ‘tweede huizen’ de eerste residentie geworden van mensen die de stad wilden ontvluchten. Waar er een akkoord was, gingen de eigenaren met z’n allen de wegen aanleggen en aan gas- en lichtmaatschappij de nodige voorzieningen vragen. Maar de gemeentes weigerden die urbanisaties te legaliseren en als een officieel onderdeel van het dorp te beschouwen. Dat is de laatste jaren steeds meer veranderd, maar de eerste eis van zo’n gemeente is dat de wijk in ieder geval volledig bestraat is én stromend water en electra heeft voordat zij bij het dorp mag behoren, het vuilnis er wordt opgehaald en de bus er misschien komt.

De Generalitat, de Catalaanse regering, geeft nu 10 miljoen euro om de allerbelabberdste urbanisaties een beetje op te knappen. Maar daarmee zullen de problemen niet voorbij zijn. Veel ervan liggen middenin de bossen en daar wordt dor en dood hout nooit opgeruimd, wat het brandgevaar nog groter maakt. Voor je het weet smelt tijdens een bosbrand een speelgoedhuis van de kinderen op het terras; maar als dat de enige schade is, valt het nog mee.

Ook was er de laatste jaren af en toe een psychose door de vele gewelddadige berovingen die er in de doodstille wijken op de bergen en in de bossen plaatsvonden. Rijke ondernemers maar ook gepensioneerde arbeiders werden thuis in elkaar geslagen opdat ze vertelden waar de kluis verstopt zat, als ze die al hadden. De laatste tijd is het, wat dat betreft, redelijk rustig. En dát is ook wat iedereen die in zo’n wijk woont aangeeft als de voornaamste reden er niet meer weg te willen: de rust.

De wind blaast harder dan 10 kerncentrales

Opvallend moment, vannacht in Spanje. Overal waait het deze dagen flink en daar maken de duizenden windmolens die door het hele land over tochtige plaatsen verspreid staan dankbaar gebruik van. Om 4.50 uur vannacht kwam liefst 45,1% van de energie die in heel Spanje werd gevraagd en dus geleverd van de wind, een record. Oké, om vijf uur ’s nachts is de vraag een stuk minder, maar óók om één uur vanmiddag leverden de molens nog altijd 32%. In aantallen megawatts, rond de 10.000, was dat ongeveer hetzelfde als in de nacht. Om dezelfde hoeveelheid energie te ontwikkelen zijn ongeveer 10 kerncentrales nodig.

Spanje heeft net als de meeste andere landen zijn windenergiepraken de laatste jaren sterk uitgebreid. Aanvankelijk kwamen de molens te staan op uitzonderlijk winderige plaatsen, zoals de kust bij Tarifa, waar een plaatselijke ondernemer cq. grondbezitter enorm rijk is geworden toen energiebedrijven de verder onbruikbare heuvels van hem wilden kopen. Inmiddels staat er voor 16.000 MW aan windmolens opgesteld, waarmee Spanje het derde land is na de VS (25.000) en Duitsland (24.000). Nou zullen sommigen denken: ja, maar in Nederland hebben we ook lange rijen van die molens staan, vooral in Flevoland. Veel levert dat echter nog niet op: vorig jaar was de capaciteit slechts 2.216 MW.

Nu heeft Nederland niet zoveel ruimte als het oneindige Spanje om dat soort gigantische parken te laten bouwen. En ook hier, in Spanje, zijn er protesten als het uitzicht van sommige bewoners ineens wordt onderbroken door die lange witte palen met drie wieken. Aan de andere kant beseffen de meesten dat het de toekomst is, de renovabele energie die niet eens een minimaal hoopje afval achterlaat. En soms, als de wind raast en de wolken openbreken, zijn de windmolens eigenlijk bedreigend mooi, zoals op de Catalaanse Serra de Montsant, op de weg van Reus naar Falset in de Priorat.

Praten over de dood

Met een dominee, een atheïst en een antropologe een uurtje op de radio praten over de dood, en het leven (?) erna, het lijden, euthanasie, en al het andere wat er voorbij komt. Naar aanleiding van Allerheiligen, de dag dat de kalender iedereen naar het kerkhof stuurt. Totaal onverzoenbare standpunten, natuurlijk. Maar het is niet fout, in het publiek praten over de dood. Het is één van de argumenten die ik altijd geef in de interviews over Mari’s Deseo Vivir, het boek, overal in Spanje te koop. Ik roep maar steeds dat  de dood in onze westerse, door katholieke en protestantse doembeelden overheerste maatschappij, nog té veel een taboe is. En dat zo’n boek, waarin de dood én het leven 280 pagina’s lang voortdurend aanwezig zijn, zo’n taboe een beetje zou kunnen doorbreken.

En zo word je al snel een expert in de dood, omringd, enkele dagen eerder in het Catalaans Oncologisch Instituut, door artsen die er eigenlijk veel méér van weten, er dagelijks mee te maken hebben, een oncoloog en een specialist in paliatieve zorg.

Oók Spanje wordt steeds minder geloviger, de verplichting naar de kerk te gaan is er niet meer zoals onder een dictatuur. Inmiddels worden liefst 52% van de huwelijken búiten de kerk om gesloten, wat voor een vaak nog oer-katholiek land als dit heel veel is. Maar op het moment van de dood blijken de meeste mensen (of hun familie’s) tóch voor de zekerheid nog even bij de priester langs te willen: nog altijd is 95% van de begrafenissen een katholieke, door een priester geleide gebeurtenis, is 2% van andere geloofsovertuigingen en slechts 3% een niet-religieuze ceremonie…

Dubbel goud op Allerheiligen

Dit, op de foto, is wat vandaag iedereen in Catalonië eet. Twee, of meer, panellets. Stervensduur, en dat is een goede benaming op een dag als Allerheiligen, een dag waarop de begraafplaatsen in heel Spanje een soort Kalverstraat zijn, extra politieagenten, file’s in de ochtendspits, van mensen die één keer per jaar hun overleden dierbaren (moeten) herdenken. Todos los Santos. Als de kalender van de kerk zegt dat we bloemen naar de doden moeten brengen, dan doen we dat. Massaal.

Maar zelfs een droevige dag hier gaat normaal gesproken gepaard met een gastronomisch hoogtepunt. De panellets. Er zijn verschillende soorten en vormen, met kokos, amandelen, tropische vruchten, maar de authentieke zijn deze op de foto, die met piñones, pijnboompitten. Zo’n 48 euro de kilo en omdat die kleine bolletjes – zo groot als een pingpongbal – zwaarder zijn dan ze lijken ben je voor zes ervan al snel vijf euro kwijt.

De meest pure zijn gemaakt van marsepein, volgens religieuze recepten uit de zestiende of zeventiende eeuw. Maar er wordt, behalve suiker, ook wel eens aardappel of boniato (de zoete aardappel, bataat) ingestopt. Zijn goedkopere ingrediënten. Maar geven er ook een zachtere smaak aan. Een bom vol calorieën, die je hier samen met de kastanjes eet en wegspoelt met een glas zoete wijn.

Over zoete wijn gesproken. Zelden eentje geproefd die zo onweerstaanbaar lekker is als de Olivares uit Jumilla. ‘Wegspoelen’ is bij deze fles wel heel oneerbiedig gezegd. We kregen hem deze zomer als dessertwijn bij El Bulli en in elke slijterij waar ik hem sindsdien koop (15 tot 18 euro de fles, één van de beste alcoholische investeringen die je kunt doen) zegt de baas dezelfde woorden: ‘Dit is goud’. Goud is het, de slome dieprode drank van de monastrell-druif uit deze streek, Jumilla, tussen Albacete, Murcia en Alicante. Goud. En samen met de panellets, dubbel goud.

572,43 euro voor een nieuwe gloeilamp

Met het risico vervelend te worden: een mooi voorbeeld wát het woord corruptie in de praktijk nou precies inhoudt. En hoe brutaal de plegers ervan zijn, want zowel de ene als de andere partij verbergt absoluut niet dat het goed mis zit, zo blijkt vandaag uit een artikel in El País.

Het gaat over El Ejido, waar deze week de burgemeester en 19 anderen werden opgepakt, onder wie de directeur van het bedrijf dat het volgende deed: er was een tegel stuk op het Plaza Mayor van het stadje, op de foto boven. Een redelijk gewone steen, wit marmer, één vierkante meter. De rekening, door een even corrupte gemeente-ambtenaar met genoegen betaald, laat zien wie en wat er nodig was voor de reparatie van die ene tegel: twee ‘gewone’ arbeiders, één ’speciale’ arbeider, twee ‘eerste opzichters’ en twee ‘tweede opzichters’. Samen waren ze 27 uur aan het werk, gebruikten ze twee van die kleine modellen bulldozers (of hoe ze ook mogen heten), een kiepwagen, 35 kilo beton en 250 meter lint om de zone af te zetten. Totaal, inclusief 16% BTW, 2.134,66 euro, wat nog meevalt voor zoveel gedoe…

Dat soort opgeblazen rekeningen leverde het bedrijf per jaar zo’n 33 miljoen euro aan gemeentegeld op, terwijl het werkelijke werk zo’n 13 miljoen moet hebben gekost. Vanzelfsprekend zal dat rijkelijk met steekpenningen aan ambtenaren beloond zijn geweest.

Nog eentje dan, omdat het behalve triest ook zo leuk is. Tijdens een concert van een zanger in het stadion deed een gloeilamp bij de loketten het niet. Twee man kwamen een nieuwe lamp erin draaien. Ze waren 10 uur bezig, volgens de factuur. Totaal, 572,43 euro.

Exclusief! Het huis van Dirk Scheringa in Spanje…

 

Niemand leest dit meer, natuurlijk, want iedereen is na een hectische, hysterische week Dirk Scheringa volledig zat, maar ik voelde me toch verplicht mijn bijdrage te leveren, mede op verzoek van het AD. Bij Pauw&Witteman zei de volksbankier dat-ie alleen z’n huis in Spanje nog kon verkopen om zelf wat geld over te houden. Vanaf dat moment begon mijn zoektocht, via internet, met het alarmerende resultaat dat (bijna) alles te vinden is, en dus openbaar. Big brother is watching you, en die Orwelliaanse voorspelling is van 1948…

Een korte cursus googlen: eerst gezocht naar pagina’s in het Spaans over “Dirk Scheringa” (altijd met aanhalingstekens werken, doen te weinig mensen) en er kwamen allemaal Spaanse krantenberichten over de roof in zijn museum van een schilderij van Dalí. Maar middenin die chaos lichtte een document van de gemeente El Campello op: Dirk Scheringa (en daar zijn er niet veel van, het is geen Jan de Vries) had een huis in de urbanización Cova del Llop Marí in El Campello bij Alicante.

Eerst, via de Spaanse telefoongids, de mensen gebeld die er volgens het kadaster-nummer naast wonen (zo’n dubbele achternaam vergemakkelijkt het zoeken van het juiste nummer). Inderdaad, het huis naast hen was nog steeds van ‘die Nederlander’ die zij niet kenden.

Dus verder zoeken via het nummer van het kadaster, dat niet helemaal compleet in dit document uit 2002 staat. Er komen allemaal cijfers en letters achter die betrekking hebben op El Campello en de wijk. De volledige combinatie is uiteindelijk met enige logica eenvoudig te vinden en die tik je vervolgens in op de website van het Spaanse kadaster.

Haleluja, in beeld verschijnen de exacte plaats én de gegevens van het betreffende huis: 289 vierkante meter, gebouwd op een terrein van 845 m2. Begane grond en één verdieping. Géén zwembad, dat ligt een paar huizen verderop, ogenschijnlijk voor alle bewoners uit de wijk. Slechts de waarde staat niet aangegeven (die zou, volgens het kadaster, toch niet meer actueel zijn); nu zou dat huis zo’n 750.000 euro kunnen opbrengen.

Zelfs zo’n ouderwets kadaster is zó modern geworden, dat het je tegelijk de mogelijk biedt om de betreffende woning per google maps of google earth te lokaliseren.

Dát is dus uiteindelijk het vrij anonieme Spaanse huis van Dirk Scheringa, binnen een half uur vanuit Nederland of waar dan ook op te sporen. Als je maar de goede methode’s gebruikt, want een fout zit in een klein hoekje. Surfend op internet kwam ik de website van de slimme krijtstreepgoeroe en goedgebekte Jort Kelder tegen en die had Scheringa in Spanje via een telefoongids opgezocht; de straat was goed, het huisnummer klopte alleen niet, dus gaf nine to five gisteren een woning in El Campello aan die schuin tegenover het werkelijke huis van de DSB-verschoppeling ligt. Nét niet goed. Moet je mee oppassen, dus. Pas dingen publiceren als ze 100% zeker zijn, maar in het internet-tijdperk gebeurt dat steeds minder.

Afijn. De trouwe én nieuwe lezers van Het Barcelona-gevoel weten nu waar Dirk Scheringa tijdens zijn Spaanse vakanties huisde. Interessant? Ik betwijfel het. Maar het blijft een leuk bericht, toch?